MongoDB Nedir?
NoSQL mimarisine sahip olan MongoDB; belge tabanlı (document-oriented) bir veri modeli sunan, yüksek ölçeklenebilirliğe sahip ve şemasız (schema-less) yapısıyla öne çıkan lider bir veri tabanı yönetim sistemidir. Okumaya devam ederek MongoDB nedir, nasıl çalışır, en temel özellikleri nelerdir, kullanıcıya ne gibi faydalar sağlar, kullanımı hakkındaki detaylar nelerdir, sorularının cevaplarını öğrenebilirsiniz. İşte, karşınızda "MongoDB nedir nasıl kullanılır?" konusu ve tüm ayrıntıları!
Büyük veri (Big Data) kümelerinin yüksek performansla depolanması ve işlenmesi için optimize edilen MongoDB, açık kaynak kodlu ve yatayda ölçeklenebilen (horizontally scalable) bir mimariye sahiptir. Geliştiricilerin "agile" denilen çevik yöntemlerle uygulama oluşturmasına imkan tanıyan bu araç, bu amaca özel bir mimari üzerine kurulmuştur. MongoDB, veriye erişim hızını maksimize etmek için bellek içi (in-memory) depolama yeteneklerinden yararlanır; bu da okuma/yazma (I/O) performansını artırarak sorgu yanıt sürelerini milisaniye seviyelerine indirir. Veriye erişim süreçlerinin hızlandığı bu sistemde, operasyonel performans ve yanıt süreleri (latency) optimize edilmiştir. Belge tabanlı mimarisiyle birlikte MongoDB; yüksek erişilebilirlik sağlayan replikasyon (replication) ve büyük boyutlu dosyaların depolanmasına olanak tanıyan GridFS gibi gelişmiş özellikler sunar. MongoDB'nin kendine has özellikleri sayesinde veri kullanılabilirliği yüksek düzeydedir ve bu da belgelerin erişilebilirliğini bir hayli artırır. Yani özetle; katı şema zorunluluğu bulunan ilişkisel veri tabanlarına (RDBMS) göre daha esnek, yüksek hacimli trafikte ise çok daha hızlı performans sunan MongoDB, çevik uygulama geliştirme süreçleri için idealdir. Peki, MongoDB nasıl çalışır? İşte, cevabı!
MongoDB Nasıl Çalışır?
MongoDB veri tabanı oluşturma süreci, yeterli bilgi ve deneyim gerektiren adımlar bütünü içerir. Yukarıdaki bölümlerde de kısaca bahsedildiği üzere Mongo veri tabanı, veriyi belgelerde toplar. RDBMS yapısındaki tabloların (tables) MongoDB mimarisindeki karşılığı koleksiyonlar (collections), satırların (rows) karşılığı dokümanlar (documents), sütunların (columns) karşılığı ise alanlardır (fields). MongoDB'de ise belgeler, anahtar-değer çiftlerinden oluşur ki bu çiftler, sistemdeki temel veri birimi olarak açıklanır. Eğer sistemde bir belgenin yapısı değiştirilmek istenirse bu, ya yeni alanlar yaratılarak ya da mevcut alanlar silinerek yapılabilir. Ek olarak MongoDB, verileri esnek biçimde ölçeklemek, büyük hacimli veri kümelerini hızla işlemek ve gerçek zamanlı sorgu performansı sağlamak amacıyla indeksleme, replikasyon ve sharding yöntemlerini kullanır. Bu sayede yüksek trafikli uygulamalarda bile hızlı yanıt süreleri elde etmek mümkün olabilir.
MongoDB Kurulumu Adımları
En temel MongoDB kurulumu adımlarını aşağıda görmek mümkün.
- Kurumsal gereksinimlere göre MongoDB Community Server veya gelişmiş güvenlik özelliklerine sahip Enterprise Edition sürümünü uygun paket yöneticisi üzerinden temin etmek
- Kurulum dosyasını çalıştırarak gerekli dizin ve servis yapılandırmalarını tamamlamak
- MongoDB servisinin başlatıldığını doğrulamak ve bağlantı portunu kontrol etmek
- Mongo Shell veya MongoDB Compass aracılığıyla veri tabanına bağlanıp ilk veri tabanını oluşturmak
MongoDB Avantajları Neler?
MongoDB kullanımı ile gelen pek çok fayda bulunur. Yüksek performans getirisi, hız ve pratik kullanılabilirlik, hızlı kurulum, esneklik, ölçeklenebilirlik ve teknik destek ve daha fazla MongoDB avantajları hakkındaki listemize göz atabilirsiniz.
- Belge tabanlı yapı sayesinde esnek veri modeli sunar. Bu sayede işletmeler veri yapısını ihtiyaçlarına göre hızlıca düzenleyebilir, değişiklik olduğunda sistem durdurulmadan uyarlama yapılabilir.
- Büyük veri kümeleri için yüksek performans ve hızlı okuma-yazma işlemleri sağlar ki bu, yüksek trafik alan e-ticaret siteleri veya anlık veri işleyen platformlar için hızlı sonuçlar anlamına gelir.
- Yatay ölçeklenebilirlik ile veri büyüdükçe sisteme yeni sunucular eklenebilir. İş hacmi arttığında altyapı kolayca genişler, maliyetler kontrollü şekilde yönetilir.
- Gerçek zamanlı veri işleme ve yüksek hızlı sorgu performansı destekler. Tüm bu nitelikler, kullanıcı davranış analizi, canlı takip sistemleri ve anında raporlama ihtiyaçları için idealdir.
- Sharding (parçalama) ve replikasyon (çoğaltma) mekanizmaları sayesinde hata toleransını (fault tolerance) artırarak, sistem genelinde yüksek erişilebilirlik (high availability) ve veri yedekliliği sağlar.
- Farklı programlama dilleri ile kolay entegrasyon sunar. Yazılım ekipleri mevcut projelerine hızla uyum sağlayabilir ve geliştirme süreleri kısalır.
- Karmaşık şema yönetimine gerek duymadan hızlı kurulum ve kullanım imkanı tanır. Bu durum, projelerin daha hızlı hayata geçmesine ve operasyonel süreçlerin hızlanmasına yardımcı olur.
MongoDB vs. PostgresQL vs. MySQL
Veri tabanı yönetim sistemleri olan MongoDB vs. PostgresQL vs. MySQL, bazı temel farklarla birbirinden ayrışır. Aşağıdaki başlıklarda, PostgreSQL ve MySQL sistemlerinin, MongoDB ile nasıl farklılaştığını açıkça görebilirsiniz.
MongoDB vs PostgreSQL
MongoDB, belge tabanlı NoSQL bir veri tabanı sunarken PostgreSQL ilişkisel bir yapıya sahiptir. MongoDB, bu özellikleri ile esnek veri modelleri, hızlı sorgular ve yüksek ölçeklenebilirlik konularında öne çıkar. Yani özellikle büyük veri yönetimi ve gerçek zamanlı uygulamalarda avantaj sağlayan MongoDB, ilişkisel olmayan bir veri tabanı olarak açıklanır. PostgreSQL ise gelişmiş ilişkisel veri modeli (ORDBMS), karmaşık sorgu yetenekleri ve ACID uyumluluğu ile yüksek veri bütünlüğü gerektiren projeler için idealdir. Özetle işletmeler, dinamik veri yapısı ihtiyaçlarında MongoDB’yi; finans, telekomünikasyon gibi sabit şema ve yoğun ilişkisel veri kullanan sektörlerde ise PostgreSQL’i tercih edebilir.
MongoDB vs MySQL
MySQL uzun yıllardır kullanılan, ilişkisel temelli bir veri tabanıdır ve yapılandırılmış veriler için uygundur. MongoDB ise yapılandırılmamış veya hızla değişen veri yapıları için tasarlanmış NoSQL mimariye sahiptir. Bu nedenle MongoDB, yüksek hacimli veri akışının olduğu modern web uygulamaları, e-ticaret platformları ve gerçek zamanlı analitik sistemlerde daha esnek çalışır. MySQL ise özellikle ACID uyumluluğu, katı veri şeması ve ilişkisel veri tutarlılığı gerektiren geleneksel mimarilerde tercih edilmektedir. Kısacası ölçeklenme ve esneklik beklentisi yüksek işletmeler MongoDB kullanırken kurumsal ERP ve CRM gibi sistemlerde MySQL daha yaygındır.
Aşağıdaki tabloda, MongoDB ile PostgresQL ve MySQL ilişkisini; desteklenen programlama dilleri, birincil ve ikincil veri tabanı modelleri, uygulama dilleri, işletim sistemleri, XML desteği olup olmaması ve çoğaltma yöntemleri bakımından açık ve net biçimde görebilirsiniz.
| Özellik | MongoDB | PostgreSQL | MySQL |
|---|---|---|---|
| Desteklenen Programlama Dilleri | Java, Node.js, Python, PHP, C#, Go ve daha fazlası | Java, Python, PHP, Go, Ruby, .NET ve diğerleri | Python, PHP, Java, C#, C++, Ruby ve diğerleri |
| Veri Tabanı Modeli | Belge tabanlı (NoSQL) | İlişkisel + JSON desteği | İlişkisel |
| Sorgu Dili | MongoDB Query Language (MQL) | SQL | SQL |
| Desteklenen İşletim Sistemleri | Linux, macOS, Windows | Linux, macOS, Windows | Linux, macOS, Windows |
| XML Desteği | Doğrudan yok (JSON merkezli) | XML desteklenir | Sınırlı XML desteği |
| Çoğaltma (Replication) | Replica Set | Master-Slave, Streaming Replication | Primary-Replica, Group Replication |
Ayrıca SQL (Structured Query Language) Nedir? başlıklı yazımız da ilginizi çekebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
MongoDB sharding nedir?
Sharding, verilerin birden fazla sunucuya bölünerek dağıtılması ve yüksek performans ile ölçeklenebilirlik sağlanmasıdır.
MongoDB ücretsiz mi?
Evet, MongoDB Community Edition sürümü ücretsizdir. Ayrıca kurumsal özellikler için Enterprise sürümü bulunur.
MongoDB arbiter nedir?
Arbiter; replika setlerinde (replica sets) veri barındırmayan, ancak "primary node" seçiminde oy kullanarak sistemin karar mekanizmasını (quorum) tamamlayan bir bileşendir.
MongoDB Cluster (Küme) nedir?
Cluster, verinin ve yükün birden fazla sunucuya dağıtılarak yüksek erişilebilirlik ve performans sağlandığı yapılandırmadır.
MongoDB ne için kullanılır?
MongoDB, yapılandırılmamış veya hızla değişen veri yapılarının hızlı, esnek ve ölçeklenebilir şekilde yönetilmesi için kullanılır.
